back.jpg9.jpgnext.jpg


เอกสารสำคัญที่เกี่ยวข้องกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย
เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์แก่ผู้ใด จะต้องมีเอกสารสำคัญประกอบที่เรียกว่า ประกาศนียบัตรกำกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ โดยมีรายนามผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ในแต่ละปีนั้นพิมพ์ปรากฏเป็นหลักฐานใน ราชกิจจานุเบกษา และมีการจัดทำทะเบียนรายนามแสดงประวัติการได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของบุคคลนั้น ๆ เรียกกว่า ทะเบียนฐานันดร

ประกาศนียบัตรกำกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ประกาศนียบัตรกำกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์นับเป็นเอกสารสำคัญที่ใช้เป็นหลักฐานแสดงศักดิ์และสิทธิในการได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ในตระกูลต่าง ๆ แต่เดิมเรียกว่า หนังสือสำคัญสำหรับดวงตรา หรือ คำประกาศสำหรับดวงตรา หรือ คำประกาศสำหรับเครื่องราชอิสริยาภรณ์
.jpg


คำประกาศสำหรับเครื่องราชอิศริยยศจุลจอมเกล้าสำหรับราชตระกูล
พระราชทาน ปีระกา เบญจศก พ.ศ. 2416 ชั้นที่ 1ปฐมจุลจอมเกล้า ป.จ. กรมพระราชวังบวรสถานมงคล
จากหนังสือเรื่องตำนานเครื่องราชอิสริยาภรณ์สยามได้ระบุถึงพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อปีมะเส็ง พ.ศ. 2412 (จ.ศ. 1231) เกี่ยวกับประกาศนียบัตรกำกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ดังนี้
“...การพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ให้มีประกาศนียบัตรประทับพระราชลัญจกร และลายพระหัตถ์ลงพระปรมาภิไธยพระราชทานด้วย...”
พระราชลัญจกรพระราชลัญจกรซึ่งปรากฏในประกาศนียบัตรกำกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ตั้งแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นต้นมา ได้มีการเปลี่ยนแปลงหลายครั้ง จนถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล จึงได้ยกเลิก เปลี่ยนแปลงมาใช้แบบปัจจุบัน แต่เพื่อเป็นการบันทึกความรู้แก่ผู้ที่สนใจ ซึ่งอาจจะได้พบเห็นประกาศนียบัตรแบบเดิม จึงได้นำมาแสดงไว้ดังนี้nxy12.jpg
พระราชลัญจกรประจำเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรบรมราชวงศ์

220PX-~1.JPG


พระราชลัญจกรประจำเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์ปัจจุบันพระราชลัญจกรเหล่านี้ได้ยกเลิกไม่ได้ใช้ประทับแล้ว ตรางาทั้ง 5 ดวงนี้เก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี
ประกาศนียบัตรกำกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์รัชกาลปัจจุบัน ประกอบด้วยส่วนสำคัญดังนี้
ชั้นเหนือสุดจะเป็นรูปดาราประจำตระกูลของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ถัดลงมาเป็นพระราชลัญจกรประจำแผ่นดิน ปัจจุบันคือพระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์ และลายพระหัตถ์พระปรมาภิไธย พร้อมทั้งข้อความแสดงนามผู้ได้รับพระราชทานชื่อชั้นของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ได้รับพระราชทาน และปีที่ได้รับพระราชทาน ส่วนสุดท้ายคือนามของนายกรัฐมนตรีผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ
pic14.jpg


พระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์
pic2_2.jpg

ประกาศนียบัตรกำกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลต่าง ๆ


pic2.jpg
ประกาศนียบัตรกำกับเหรียญราชอิสริยาภรณ์ต่าง ๆ

ด้านหลังประกาศนียบัตร แสดงหลักฐานการได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ระบุ เล่มที่ ตอนที่ ของราชกิจจานุเบกษา วัน เดือน พ.ศ. และเลขหน้าของราชกิจจานุเบกษาที่ปรากฏนามผู้ได้รับพระราชทานไว้ และเลขหน้าของราชกิจานุเบกษาที่ปรากฏนามผู้ได้รับพระราชทานไว้ และตราประทับสำนักราชเลขาธิการ และตราประทับสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี รวม 2 แห่ง เป็นสำคัญ
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่มีประกาศนียบัตรกำกับประกาศนียบัตรกำกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่พระราชทานในรัชกาลปัจจุบัน ได้แก่ ประกาศนียบัตรกำกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลต่าง ๆ ดังนี้
1. เครื่องขัดติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์2. เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์
3. เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า
ผู้ที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า จะได้รับประกาศนียบัตร ทรงลงพระปรมาภิไธยและประทับพระราชลัญจกร ดังนี้

ฝ่ายหน้า : จะได้รับพระราชทานประกาศนียบัตรทุกชั้น ตั้งแต่ชั้นตติยานุจุลจอมเกล้า จนถึงชั้นปฐมจุลจอมเกล้า ยกเว้นผู้ได้รับพระราชทานเลื่อนชั้นจากทุติยจุลจอมเกล้า เป็นทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ และเลื่อนชั้นจากปฐมจุลจอมเกล้า เป็นปฐมจุลจอมเกล้าวิเศษ ตามพระราชบัญญัติเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า พุทธศักราช 2484 จะไม่ได้รับประกาศนียบัตรอีก
ฝ่ายใน : จะได้รับพระราชทานประกาศนียบัตรทุกชั้น ตั้งแต่จตุตถจุลจอมเกล้า จนถึงปฐมจุลจอมเกล้า ตามพระราชบัญญัติเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า พุทธศักราช 2484
4. เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดี
5. เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก
6. เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย
7. เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ (ลำดับที่ 4-7) นี้ จะมีประกาศนียบัตรกำกับทุกชั้น ยกเว้นชั้นที่เป็นเหรียญ
8. เหรียญราชอิสริยาภรณ์ที่มีประกาศนียบัตรกำกับ ได้แก่ เหรียญรัตนาภรณ์ เหรียญจักรมาลา เหรียญจักรพรรดิมาลา และเหรียญกล้าหาญ
ราชกิจจานุเบกษาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานนามหนังสือพิมพ์ประกาศและจดหมายเหตุต่าง ๆ ของทางราชการ พระองค์ทรงเป็นผู้พระราชทานแนวพระราชดำริริเริ่มจัดพิมพ์ขึ้นเป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ. 2401 เนื้อหาของราชกิจจานุเบกษา ประกอบด้วยคำประกาศทางราชการ และข้อบัญญัติต่าง ๆ
ในสมัยต่อมาราชกิจานุเบกษา ถือเป็นหลักฐานสำคัญในการบริหารราชกาแผ่นดิน เช่น พระราชบัญญัติต่าง ๆ ที่ผ่านรัฐสภา เพื่อพระมหากษัตริย์ทรงลงพระปรมาภิไธย ต่อเมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว จึงจะใช้บังคับเป็นกฎหมายได้ (มาตรา 93 ในส่วนที่ 1 บททั่วไปของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540)
การประกาศแก้ไข ยกเลิก เพิ่มเติม เปลี่ยนแปลงใด ๆ ที่เกี่ยวกับพระราชบัญญัติ พระราชกำหนด พระราชกฤษฎีกา และเรื่องอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับเรื่องเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จะนับได้ว่าถูกต้องตามกฎหมายต่อเมื่อเรื่องนั้น ๆ ได้พิมพ์ปรากฏเป็นหลักฐานในราชกิจานุเบกษษ
ผู้ที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลต่าง ๆ ถ้าได้ประกาศนามในประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ลงในราชกิจานุเบกษา ออกประกาศให้ทราบทั่วกันแล้ว จึงจะเป็นหลักฐานที่ถูกต้องตามกฎมาย ใช้แสดงเป็นหักฐานในการเขียนประกาศนียบัตรกำกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และการจัดทำทะเบียนฐานันดร
จะเห็นได้ว่าราชกิจจานุเบกษา นับเป็นหนังสือราชการที่สำคัญเกี่ยวเนื่องกับการจัดทำเอกสารที่สำคัญเกี่ยวกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และใช้เป็นหลักฐานอ้างอิง เป็นที่ยอมรับในหน่วยราชการต่าง ๆ
ทะเบียนฐานันดรทะเบียนฐานันดร หมายถึง บัญชีรายพระนาม รายนามของบุคคลต่าง ๆ ที่แสดงประวัติการได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลต่าง ๆ และเหรียญราชอิสริยาภรณ์อื่น ๆ ของบุคคลนั้น ๆ
เดิมในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพนักงานฝ่ายเครื่องราชอิสริยาภรณ์เป็นผู้จดรายชื่อและความชอบผู้ที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลต่าง ๆ โดยจดชั้นยศ นาม บรรดาศักดิ์ ราชทินนาม นามเดิม อายุ และชั้นของดวงตรา และวันที่ที่ได้รับพระราชทานตราเหล่านั้น เก็บไว้เป็นหลักฐานในหอหลวง
ปัจจุบันการเก็บรักษาข้อมูลเกี่ยวกับทะเบียนฐานันดรของผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จะบันทึกประวัติการได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ การคืนเครื่องราชอิสริยาภรณ์ การได้รับพระราชทานเลื่อนยศทหาร – ตำรวจ การได้รับพระบรมราชโองการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งต่าง ๆ ทั้งในส่วนการเมือง และส่วนราชการประจำ เป็นต้น
ความผิดเกี่ยวกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามประมวลกฎหมายอาญา ภาค 2 ความผิดลักษณะ 2 ความผิดเกี่ยวกับการปกครอง หมวด 3 ความผิดต่อเจ้าพนักงาน มาตรา 146 ความว่า
“มาตรา 146 ผู้ใดไม่มีสิทธิที่จะสวมเครื่องแบบหรือประดับเครื่องหมายของเจ้าพนักงาน สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งรัฐ สมาชิกสภาจังหวัด หรือสมาชิกสภาเทศบาล หรือไม่มีสิทธิใช้ยศตำแหน่ง เครื่องราชอิสริยาภรณ์ หรือสิ่งที่หมายถึงเครื่องราชอิสริยาภรณ์ กระทำการเช่นนั้น เพื่อให้บุคคลอื่นเชื่อว่าตนมีสิทธิ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”